باب 92 در باره حسن خلق و تفسير آيه شريفه إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ آيات آل عمران 159 فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ . با عنايت و رحمت الهى با اخلاق و رفتار نرم با مردم برخورد ميكنى . سوره قلم 4 إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ . بحقيقت تو داراى اخلاق بزرگ و نيكوئى هستى . [ اخبار ] مؤلف . اخبار اين باب در فصول گذشته مخصوصا در باب جوامع مكارم گذشت . 1 - كافى . از محمد بن يحيى . . . . از محمد بن مسلم از حضرت صادق عليه السّلام كه فرمود . كامل‌ترين مؤمنين از جهت ايمان خوش اخلاق‌ترين آنها است . بيان خلق بضم خاء به آن ملكه و حالت ثابت و صفات استوار و راسخ روحى و نفسانى گفته مىشود خواه آن صفات و حالات خوب باشد يا زشت كه در مقابل اعمال است ( چون عمل به كارهاى ظاهرى و برونى گفته مىشود ) و خوش خلقى معمولا به برخوردهاى خوب با مردم و رفتار گرم با آنها معنا مىشود : راغب گفته است خلق و خلق در اصل و ريشه يكى است ولى خلق بفتح خاء مخصوص هيئت و شكل ظاهرى است كه با چشم ديده مىشود و خلق بضم خاء اختصاص دارد به شكل درونى و هيئت نفسانى و آن قوا و حالات روحى كه با چشم دل درك مىشود . و در نهايه گفته . در حديث است كه هيچ چيز در ميزان اعمال سنگين‌تر از حسن خلق نيست . خلق بضم خاء و سكون لام و يا ضم آن يعنى دين - طبيعت - سرشت خوى . و حقيقت آن صورت و شكل باطنى و درونى انسان كه همان نفس انسانى است و صفات و معانى و حالات نفسانى ( خلق ) مانند خلق بفتح خاء است كه اين لفظ به شكل و قيافهء ظاهرى و صفات صورى گفته مىشود . و براى هر يك از باطن و ظاهر انسان اوصاف و حالات خوب و بدى هست و ثواب و عقاب عمدتا مربوط باوصاف و هيئتهاى باطنى انسان است . و لذا مكررا در اخبار از حسن خلق مدح و ستايش شده مانند حديثى كه فرموده است مهمترين و بيشترين عاملى كه موجب دخول بهشت مىشود تقواى الهى و حسن خلق است و يا فرموده كامل‌ترين مؤمنان از جهت ايمان آن كسى است كه اخلاقش بهتر باشد . و يا فرموده كه بنده با داشتن خلق و خوى نيك بدرجهء و ربته آن كسى ميرسد كه روزها را روزه و شبها را بعبادت بسر برد و يا فرموده من براى تتميم و تكميل اخلاق بزرگوارانه مبعوث شدم و احاديثى از اين